УИХ Хаврын чуулганаараа Ёс зүйн ноцтой зөрчил гаргасан УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах тухай хоёр ч хуулийн төслийг хэлэлцэх нь тодорхой болоод байгаа билээ. Монгол Улсын Үндсэн хуульд Төрийн бүх эрх мэдэл ард түмний гарт байна, ард түмэн энэ эрхээ төлөөлөл буюу УИХ-ын гишүүдээр дамжуулж хэрэгжүүлнэ гэж заасан. Тэгвэл Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хуульд энэ эрхийг Үндсэн хуулийн цэцэд, ИЗНН-ын дарга Б.Батбаатарын санаачилсан хуульд УИХ-д суудалтай намын даргад өгөх саналыг дэвшүүлсэн байна. Өөрөөр хэлбэл, УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах тухай хоёр хууль хоёулаа ард түмнээс эрх мэдлээ хэрэгжүүлэх эрхийг нь булаасан, УИХ-ын гишүүн, УИХ-ын хараат бус байдалд заналхийлсэн шинжийг агуулжээ.
Засгийн газраас санал авч, яаралтай горимоор хэлэлцүүлнэ гэдгээ зарласнаар нь Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн санаачилсан хувилбарыг эхлээд авч үзье.
Хуулийн төсөлд:
Энд хоёр зүйлийг онцолсон нь нэгд, жагсаалтын гишүүдийг эгүүлж татна, хоёрт эгүүлэн татах шийдвэрийг Үндсэн хуулийн цэц гаргана гэсэн байна.
УИХ-ын гишүүний хувь зяаг шийдэр эрхийг атгаж магадгүй байгаа Үндсэн хуулийн цэцийн гишүүдийг хэн томилдог вэ
Монгол Улсын Үндсэн хуулийн Жаран тавдугаар зүйлийн 1 дэх хэсэгт заасны дагуу Үндсэн хуулийн цэц нь есөн гишүүнээс бүрдэнэ.
Тэдгээрийн:
ҮХЦ-ийн гишүүдийн гурвыг нь Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх, гурвыг нь УИХ-ын дарга Н.Учрал, гурвыг нь Улсын дээд шүүх томилно гэсэн үг.
Цэцэд гурван гишүүн санал болгох эрхтэй Улсын дээд шүүхийн тухайд, 25 гишүүнтэй. ҮХЦ-д томилуулах гурван нэр дэвшигчээ /Нэр дэвшигч нь Улсын дээд шүүхийн шүүгч биш байх ёстой/ бүх гишүүдийн хурлаараа тодруулдаг. Тэгвэл Улсын дээд шүүхийн ерөнхий шүүгчийг Ерөнхийлөгч томилдог. Мөн бусад шүүгчдийг ч батламжилдаг байна. Сонгон шалгаруулалтаа давж, УИХ-аар дэмжигдсэн ч Ерөнхийлөгч батлахгүй л бол Дээд шүүхийн шүүгч болох ямар ч боломжгүй. Үүний нэг жишээ нь өнгөрсөн жил Улсын дээд шүүхийн шүүгч болсон Э.Золзаяа. Тэрбээр 2024 онд нэр дэвшиж, сонгон шалгаруулалт, УИХ-ын босгыг давсан ч Ерөнхийлөгч хүлээж аваагүй тул Дээд шүүхийн шүүгч болж чадаагүй. Улмаар өнгөрсөн жилийн зургадугаар сард дахин нэр дэвшиж, Ерөнхийлөгч батламжилснаар Дээд шүүхийн шүүгч болсон юм.
Эндээс харвал, Ерөнхийлөгийн санаачилсан хувилбараар явбал, УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах эрх Үндсэн хуулийн цэцэд очиж байгаа мэт боловч үнэн хэрэгтээ үе, үеийн Ерөнхийлөгчид л очно гэж харагдаж байгаа юм. Бүр тодорхой хэлбэл, Ерөнхийлөгчийн институци УИХ-ыг далдуур атгана гэсэн үг.
Энэ нь төрийн өндөр албан тушаалтан харъяаллын байгууллагынхаа тоог цөөлж, эрх мэдэл нь багассан мэт харагдуулаад цөөлсөн байгууллагуудаа нэмэлт чиг үүргүүдийг татаж авдагтай төстэй бөгөөд Үндсэн хуулийн цэцийн эрх мэдэл нэмэгдсэнээр Ерөнхийлөгчийн ч эрх мэдэл, нөлөө нэмэгдэнэ гэж ойлгож болох юм.
Энэ хувилбарыг "Парламентын дархлаанд нөлөөлнө" гэж үзэх хүмүүс байгаа нь ёс зүйгүй гишүүнийг өмгөөлсөндөө биш, харин ард түмний сонгосон УИХ-ын гишүүн буюу төлөөллийг эргүүлж татах эрхийг ҮХЦ-ийн есхөн хүнд атгуулж, хамгийн гол нь, ард түмнийхээ эсрэг шийдвэр гаргуулах "кноп дардаг хүүхэлдэй" болчих вий гэсэн зовинолоос үүдэлтэй. Ерөнхийлөгч ч, Б.Батбаатар гишүүн ч жагсаалтын гишүүдийг сонгогчдод хамаагүй гэж үзэж байх шиг. Гэвч үнэн хэрэгтээ Жагсаалтын гишүүд жинхэнэ ард түмний сонголт, хэн эрх барихыг шийдэх гол хүчин зүйл болдог талаар дараагийн, Б.Батбаатар гишүүний санаачилсан хуулийн төслийг хөндөхдөө бичнэ. Б.Батбаатар гишүүний санаачилсан хуулийн төсөлд жагсаалтаас сонгогдсон УИХ-ын гишүүнийг эгүүлэн татах эрхийг намын дарга нь эдлэхээр заагаад байгаа юм.
ХХЗХ-ны журмын дагуу зүй зохисгүй зарим үг, хэллэгийг хязгаарласан тул ТА сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
Сэтгэгдэл бичигдээгүй байна