Өвөрмонголыг захирч буй Монгол хатагтай Бу Шо Лин эх хэлээ өмөөрч босох тэнхэл алга

2020 оны 09 сарын 04

Зохиолч, нийтлэлч Б.Ойдов бичиж байна...

Эдүгээ Өвөр Монголыг монгол гаралтай Бу Шо Лин хэмээх хатагтай захирч байна. Гэвч тэр эх хэлээ өмөөрч босох тэнхэл алга. Ямар сайндаа л өвөрмонголчууд түүнд бухимдахдаа: "Та монгол хүний үр сад юм бол эх хэлийг минь устгах гээд байгаа хятад дарга нарын эсрэг үгээ хэлж болохгүй юу. Таньд Өвөр Монголыг захирч суух тийм бачим хэрэгцээ тулгарав уу? Тийм биш бол та өвөрмонголчуудынхаа өмнөөс шударга үг хэлээч. Өндөр албанаасаа хийсгэгдэнэ гэж айгаад байгаа бол тань шиг дарга бидэнд хэрэггүй. Бушуухан огцор" гэж шаардах болжээ.

Энэхүү Бу Шо Лин гэгч нь жирийн нэг монгол хүний үр сад биш, Өвөрмонгол болоод Дундад улсад ихэд алдаршсан Улаанхүү даргын ач охин юмсанж.

Өвөрмонголчууд Дэмчигдонров, Улаанхүү нарын эсрэг тэсрэг үзэл бодолтой хоёр удирдагчаа хоёуланг нь шүтэн биширдэг. Зарим нь энэ хоёрыг ерөөсөө нэг намын хамтран тэмцэгч гэж ойлгодог. Гэтэл цаанаа бол энэ хоёр удирдагч нэг нэгнийхээ үзэл бодлыг ямагт үгүйсгэн дайсагнаж ирсэн улс. Дэ ван хэмээх Дэмчигдонровын хувьд гэвэл 1934-1945 онд Өвөр Монголыг захирч байсан, тиймдээ ч Өвөр Монголын тусгаар тогтнолын хөдөлгөөний удирдагч гэдгээрээ их алдартай.

1915 оны Орос, Монгол, Хятад гурван этгээдийн Хиагтын гэрээгээр Өвөр Монголыг нийлүүлэх Монголын төлөвлөгөө үгүйсгэгджээ. Тэгэвч Өвөр Монголын ард түмэн эрх чөлөөнийхөө төлөө үргэлжлүүлэн тэмцсээр дэлхийн хоёрдугаар дайны үед Японыг түшиглэн Хятадын эзэмшлээс гарахаар хэсэг ноёд чармайсан байдаг. Энэ үеийн эрх чөлөөний тэмцлийг Дэмчигдонров ван оройлжээ. Гэвч төдөлгүй Мао Зе Дун Өвөр Монголыг эзэрхийлж, харин Дэмчигдонров болон бусад эх орончид хэлмэгдэж хохирсон түүхтэй.

Яг тэр үeд Улаанхүү босч иржээ. Тэрбээр тухайн үед Японыг дэмжиж байсан Дэ вангийн эсрэг чиглэж, Хятадын их удирдагч Мао Зе Дун-гийн бодлогыг баримталж, 1947 онд Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны тэргүүлэгчээр сонгогджээ. Тэгээд дундаа хоёр ч удаа завсар аван байж 40 гаруй жил Өвөр Монголын нам засгийн чухал албан тушаалыг хашиж ирсэн байдаг. Яг л манай Цэдэнбал дарга шиг. Тэрбээр монгол хүний хувьд үндэстнээ нэгтгэх, улмаар Монгол улстай эргэн нэгдэх алсын бодолтой байжээ.

“Үндэстний тэмцэл бол ангийн тэмцэл мөн” гэж Мао даргыг хэлэхэд Улаанхүү дарга “Ангийн тэмцэл бол мөн чанартаа үндэстний тэмцэл мөн” гэж их удирдагчийн сод мэргэн онолын эсрэг бүлгэмдсэн гэх. Гэвч энэ хоёр үгэнд чанарын ялгаа байна уу? Хэлмэгдүүлэх шалтаг гэдэг л энэ байх. Мөн Хятадын Эв хамт намын зүгээс Түвдийн үймээнийг дарах гэхэд Улаанхүү дарга “Их гүрэн байж цөөн тоот үндэстэнтэй тулалдана гэдэг бол адгийн бодлого” гэж эсэргүүцэж байжээ.

Мөн тэрбээр "Та нарын мөлжигч гэж охор бүлгэмдсэн мөлжигч ангийн мал хөрөнгийг би дахин хураахгүй. Мөлжигч ангитай тэмцэхгүй, малчдыг анги болгож хуваахгүй” гэж Их Хятадын “Гурвыг үгүйсгэх” төрийн бодлогын эсрэг тэрслээд зогсохгүй “Хятадын дээрэнгүй үзэлтэй би хэдэн арван жил тэмцэлдэж ирлээ. Дахиад хорин жил тэмцсэн ч чадна” гэж зоригтойгоор мэдэгдэж байжээ. Түүнчлэн энэ хүн бидний удирдагч Ю.Цэдэнбалыг ослоор эмнэлэгт хэвтсэн үед ганцаараа эргэн очиж улс төрийн яриа өрнүүлж, үүний уршигаар Мао Зе Дун Хятад-Монголын бүх зурвас хилийг хааж байсан түүхтэй.

Улаанхүү дарга наагуураа бол Мао-гийн үзэл бодлыг дэмжиж байсан ч цаагуураа “Чингис хааны үеийн яруу алдрыг хамгаалж үндэстнээ мөхлөөс хэлтрүүлэхийн төлөө тэмцэнэ” гэж уриалж байсан байдаг. Гэвч тэр 1966 онд өндөр албан тушаалаасаа зайлуулагджээ. Харин 1976 онд Мао Зе Дун таалал төгсөж Хятад орон даяар Соёлын хувьсгал эцэс болоход Улаанхүү дарга эргээд өндөр албан тушаалдаа морилон суусаар 1988 онд таалал төгсчээ.

Өдгөө БНХАУ-ын нам засгаас түүнийг “Удаан жилийн шалгалтыг өнгөрөөсөн Эв хамт намын гарамгай байлдагч, нам төрийн шилдэг удирдагч, ангийн тэмцлийн шалгарсан хувьсгалч" гэх мэтээр маш өндөр үнэлдэг юм байна. Тиймдээ ч Бээжингийн удирдлага Улаанхүү даргын үр садыг Өвөр Монголын засгийн газрын тэргүүнээр үе улируулан сонгосоор ирсэн байх аж. Тухайлбал Улаанхүүгийн ууган хүү Бөхөө Өвөр Монголын Өөртөө Засах Орны тэргүүлэгчээр олон жил ажиллахын сацуу Бүх Хятадын Ардын төлөөлөгчдийн Байнгын хорооны дарга хэмээх өндөр суудалд заларсаар иржээ.

Бөхөөгийн охин Бу Шо Лин эдүгээ ӨМӨЗО-ны тэргүүнээр ажиллаж байгаа бөгөөд тэрбээр 1958 онд Өвөр Монголын Түмэд хошуунд төржээ. Чингээд 1976 онд Мао Зе Дунг таалал төгсмөгц Хятадын нам төрд зүтгэж эхэлжээ. Эдүгээ тэрбээр Өвөр Монголын засгийн ордныг толгойлохын зэрэгцээ Бүх Хятадын 19-р хугацааны Төв хорооны гишүүн хэмээх өндөр тушаалд заларч суудаг юм байна. Гэвч энэ хатагтай өдгөө эх хэлээ авч үлдэх гэсэн өвөр монголчуудынхаа төлөө амандаа ус балгачихсан мэт ганц ч үг дуугарч чадахгүй суугаа нь харамсалтай.

Өвөг эцэг Улаанхүү нь хэн хүнийг зүгээр л буудаж орхидог байсан Соёлын хувьсгалын хүнд үeд чанга хатуу Маогийн эсрэг аймшиггүй тэрсэлдэж яваад өндөр албанаасаа зайлуулагдаж байв. Харин албан тушаалд дуртай Бу Шо Лин хатагтайд ийм зориг дутжээ. Одоо бүр Бу Шо Лин хатагтай ирэх 10-р сард эцэг Бөхөөгийнхөө эрхэлж байсан Бүх Хятадын Ардын төлөөлөгчдийн хурлын Байнгын хорооны даргаар тохоон томилогдож Бээжин тийш дэвшихээр болжээ. Албан тушаалд дэвшүүлээд амыг нь үднэ гэдэг л энэ байх даа.

Уг нь “Өөртөө засах эрх” гэдэг нь өвөрлөгч нар дотооддоо болж буй үйл явдлыг өөрсдөө засах, харин Өвөр Монголтой холбоотой гадаад асуудлыг хятадууд засах тийм зарчимтай. Тэгтэл өнөөгийн өвөрмонголчууд “Өөртөө засах” гэдэг хоосон нэрнээс цаашгүй, адгийн наад зах нь гэхэд л өөрсдийнхөө ярьж хэлж байгаа эх хэлээ ч "Өөртөө засч" чадахгүй суугаа нь эмгэнэлтэй.

 

Сэтгэгдэл (30)
love
haha
wow
angry
sad
Сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
2020 оны 09 сарын 07
66.181.161.99
монгол

Дэ ван чинь харин Чойбалсан маршалтай үзэл бодол тэмцэл нэг монголын жинхэн эх орончод байсан

2020 оны 09 сарын 06
98.206.15.23
zochin

ed mungund het shunadag, arhi, avgai huuhend tolgoigoo jivuuldeg mkngolchuudtai garitsah hamgiin amarhan gej hujaanuud yaridag.Harin islamiin shashintai uigur, lamiin shadhintai tuvduud bol shashin bolon fazarzuin ontsligooroo darhlaa saitai undestenuud.Getel tal nuragiin mongolchuud bol shashin,gazarzuin darhlaa muutai deer n zalhuu, huneer tejeelgeh setgelfeetei,nair naadamd nugasgui,arhind jivsen,avgai huuhnii hormoind dontson,deer har tamhind dontoj ehleed baigaa n tah argagui hyataduudiin ineediig hurgej bushuuhan muhuhiig n tesen yadan huleej devhrsej bna.Mongolchuudaa sereech....

2020 оны 09 сарын 06
202.179.27.225
Монгол

Сайн хүний үр...............гэдэг худлаа. Манайд гэхэд С. Эрдэнэ зохиолчын ач хүү Бат-үүл, Норовбанзад гуайн охин Дэлгэрмаа гэх мэтчилэн гутмаар нөхдүүд зөндөө байна даг.

2020 оны 09 сарын 05
202.55.188.33
Zochin

Hyatad ulsin bodlogo heden arvan jileer tuluvlugdsun bdag. Uvur Mongolig uurtuu uusgah bodlogin heregjilt amjilttai yavagdana. Uchir ni Mongolchuudin ihenh ni denduu zoriggui, huvia bodson, ulsin erh ashgiig uuriin erh ashgaas dooguur tavidag bolchihoj. Hyataduud zorilgodoo hurehiin tuld bugdiig nariin tuluvlusun bj taarna. Ayagui bol deerh udirdagch emegtein ur sad, hamaatan sadnig baritsaalj denchin tavij amig ni taglasan bj ch magad...\n

2020 оны 09 сарын 05
96.51.170.216
Зочин

Мөнгө,албан тушаал өчүүхэн хүний аз жаргал юм даа.Энэ хүн харваас монгол хүн биш байна.

2020 оны 09 сарын 05
211.36.145.238
т

ху жаа нэртэй хужа а царайтай тэр чигтээ хуж аа авгай л байна энэ юу хийх вэ дээ энийг хараад яах вэ дээ

2020 оны 09 сарын 04
202.21.107.70
Зочин

Өөртөө засах орон гэсэн худлаа үгээр хуурч байгаад Өвөр Монголыг эрхэндээ оруулсан Хятадын бодлого одоо л мэдэгдэж байна даа

2020 оны 09 сарын 04
64.119.20.158
zochin

Манайхан бүхэл бүтэн тусгаар тогтносон улс байж үндэсний хэл бичигээ авч явж чадахгүй ингээд арчаагүйтээд байхаар Хятадуудын монгол бичиг соелыг үл хүндэтгээд байгаа нь аргагүй штээ. Манай төр засгийн удирдагч нэртэй Мулгуй амиа бодсон нөхөдүүд идэж ууж ханасан бол оройтоогүй дээрээ уйгаржин МОНГОЛ бичиг соелоо дээдлэн сэргээх шаардлагтай байна шүү .!!!!!!!!!!

2020 оны 09 сарын 04
192.82.77.225

odoo tegeed etseg heleel dagana shuudee,mongol geed haa holdohv

2020 оны 09 сарын 04
192.82.77.225
ni hao

hai mana ulasa olaa mongu jungo hunee olaa olaa shoohuuza bina,oda ola bola mongu baigue,

2020 оны 09 сарын 04
59.153.113.50
Зочин

Улаанхүү өөрөө монгол хэлээ мэддэггүй хүн байсан.Энэ хүний удам бас Монгол хэл мэдэхгүй дээ....

2020 оны 09 сарын 04
202.9.46.200
ХРОЛХРОРАЛ

УЛААНХҮҮГЭЭС ------БУ ШО ЛИН БОЛТЛОО ХУВИРСАН ХҮНЭЭС ЮУ ХҮЛЭЭХ ВЭ ДЭЭ...

s(122.201.31.22)
2020 оны 09 сарын 04

hai bi chini hel oilgood bn shu bi hujaa bolson gesen uguu hujaa mongol bolson gesen uguu

hai jungo hao(192.82.77.225)
2020 оны 09 сарын 04

hai mana mongu ola saha jungo shohuza ola ola mongu aava helee yaraaba

2020 оны 09 сарын 04
202.126.90.29
Баасансүрэн

Өвөр монголын ганц бахархал нь босоо бичиг соёлоо авч үлдэж чадсан нь байсандаа.\nБид уйгаржин бичгээ сэргээхгээд одоо хүртэл чадахгүй байгаа.

2020 оны 09 сарын 04
202.179.4.242
Хай

Энд бичсэн хүмүүс мөнгөнд их дуртай шүү

2020 оны 09 сарын 04
202.179.4.242
Иргэн

Хятадын дотоод асуудал

z(98.206.15.23)
2020 оны 09 сарын 06

hytadiin dotoox asuudal, undestnii hel soyoloo hadgalj ukdeh hunii erh 2 bol tes uur asuudal.Jaahan yum unsh hurlii min.

2020 оны 09 сарын 04
31.165.231.3
irgen

hyatad nertei l um baina

2020 оны 09 сарын 04
66.181.161.95
са

Энэ түүх бидэнд ч давтагдах магадлалтай.Манай дарга нар ч ганц үг ганхийсэнгүй......

2020 оны 09 сарын 04
202.126.88.38
Гомбо

Улаанхүү монгол байгаагүй цэвэр Хятад хүн байсан худлаа шаахаа болинуу

2020 оны 09 сарын 04
103.26.194.24
зочин

Хүний ген 3 дахь үедээ жинхэнэ болдог ,тиймээс наад хүн чинь Хятад болсон байгаа шүүмжлээд ч хэрэггүй.Хятад хүнийг Хятад гэж шүүмжилбэл баярлана биз дээ.

2020 оны 09 сарын 04
66.181.161.16
хаха

уучлаарай бид өөрсдөө БНМАУ н үед бас өөртөө засах эрхтэй байл уу? \n

ss(202.126.92.234)
2020 оны 09 сарын 09

БНХАУ-Н ДОТООД ХЭРЭГТ ХӨНДЛӨНГӨӨС ОРОЛЦОХ ШААРДЛАГАГҮЙ.

Батзориг(66.181.161.27)
2020 оны 09 сарын 04

Байлгүй яахав дээ, жишээлбэл 1967, 1979-1982 онуудад Монголд байсан харьяалалгүй хятадуудыг бүгдийг нь хөөж гаргасан нь тухайн үеийн ЗХУ-ын удирдлагын бодлоготой хамааралгүй үйлдэл байсан юм. Тийм ч учраас Ю.Цэдэнбал даргыг 1984 онд гэнэт өвчний улмаас гэсэн шалтгаар ажлаас халж, оросд аваачиж гэрийн хорионд хийж орхисон юм даа.

2020 оны 09 сарын 04
202.131.230.62
Болдоо

Энэ хүнээс монгол гэх юм үлдсэн юм уу?

2020 оны 09 сарын 04
202.126.89.154
Mongol

Hujaa l avgai bna

2020 оны 09 сарын 04
61.231.164.136
Монгол

Монгол хэлээ мэддэггүй, ярьж ч чаддаггүй хүн шд

2020 оны 09 сарын 04
202.126.89.95

Zahirana gej yaana gesen ugiin,yamar dundad zuund baigaa bishdee

2020 оны 09 сарын 04
202.131.228.202
Гэрлээ

Угаасаа манжийн үеэс эхлэн, хятадууд үргэлжлүүлж байгаа ”монголын хаад, ноёдыг шан харамж, албан тушаалаар урвуулан авах” бодлогод автан, эцгийн нэр хүндээр өвөрмонголчуудын тархийг угаан, хятадын бодлогыг үнэнчээр хэрэгжүүлж байгаа авгай л байна ш дээ.