Ирэх сонгуульд намууд ямар хөзөр атгаж байна вэ?

2020 оны 03 сарын 20

     УИХ-ын ээлжит сонгууль ирэх зургаадугаар сард болох товтой ч цаг үеийн нөхцөл байдлаас шалтгаалан хойшилж ч магадгүй байгаа. Гэхдээ сонгууль хойшлох эсэхээс үл хамаарч улс төрийн намууд энэ сонгуульд ямар хөзрөөр тоглох вэ гэдэг хамгийн их сонирхол татаж байна. Хуулиараа бол намууд мөрийн хөтөлбөрөө энэ сарын 25-наас өмнө баталж, Сонгуулийн ерөнхий хороо /СЕХ/-нд өгч, төрийн аудитын хийлгэнэ. Улмаар мөрийн хөтөлбөр нь Монгол Улсын хөгжлийн үзэл баримтлал хийгээд Төсвийн тогтвортой байдлын тухай хуульд нийцэж байвал зохих хугацаанд олон нийтэд танилцуулах ёстой. Гэхдээ энэ нь зөвхөн албан ёсны мөрийн хөтөлбөрт хамаатай асуудал. 
      Намууд сонгуулийн жил албан болон албан бусаар олон нийтийн анхаарлыг татах, оноо авах онцгой санаа олж, түүгээрээ түншиж туршиж үздэг. Чухам энэ өнцгөөс харвал зарим намын атгаж буй хөзөр аль эрт ил болж, заримынх нь цухалзах шатандаа явж байна. Ингээд 2020 оны сонгуульд тоглогчдын гол хөзөр юу байх талаар товч тоймлоё.


      МАХН: ӨРХ БҮРТ ОРОН СУУЦ

      Гар дахь “мод”-оо хамгийн түрүүнд шууд дэлгэсэн тоглогч бол МАХН. Тэд бүтэн жилийн өмнөөс эхлээд “Өрх бүрийг орон сууцтай болгоно. Ингэхдээ урьдчилгаагүй, хүүгүй зээлийн систем нэвтрүүлж, бага дунд орлоготой иргэдээ дэмжинэ” гэх болсон. Энэ хөтөлбөрийн эдийн засгийн үндэслэл бүрхэг ч Н.Энхбаяр дарга “Ипотекийн дэмжлэгийг банкаар дамжуулахгүй. Шууд барилгын компанид нь олговол санхүүгийн хүндрэл үүсэхгүй. Мөн дааж давшгүй их мөнгө шаардах ажил биш” хэлсэн нь оргүй зүйл биш ээ. Дээр нь иргэдийн амин хэрэгцээнд тулгуурласан энэ амлалтаа бэхжүүлэхийн тулд хувийн мэдээлэл бүртгэж, хүлээлт үүсгэсэн нь тэдний тоглолтын гол стратеги болж байгаа.

 

     МАХН энэ удаад амжилттай тоглох эсэх нь хоёр хүчин зүйлээс ихээхэн хамаарна.
1.    Сонгогчдын боловсрол. Нийгмийн сэхээтэн хэсэг болон улс төрийн өрсөлдөгчид нь МАХН-ын энэ хөтөлбөрийг үндсэндээ популизм гэж дүгнэж байгаа. Харин амьжиргаа хийгээд боловсролын хувьд дунджаас доогуур түвшнийхэн уухайлан дэмжих хандлага ажиглагддаг. Тиймээс сонгогчдын боловсролоос шууд хамаарна гэсэн үг.
2.    Талцаж тоглох шийдэл. Н.Энхбаяр энэ удаагийн сонгуульд дангаараа орох нь эрсдэлтэй гэдгийг аль хэдийн тооцчихсон хашир бурхи тул “Эрх баригч намтай эвсэл болъё, нийлж тоглоё, сайн модоо нийлүүлье” гэсэн санааг удаа дараа илэрхийлсээр байгаа. Гэвч МАН энэ саналыг хүлээж авах эсэх нь тун эргэлзээтэй. Яагаад гэвэл МАХН-ыг дэмжигчдээс төвөгшөөгчид олон. Н.Энхбаярыг тэтгэвэртээ гар, МАХН-ыг популизм хийхээ боль гэж ил далд, эелдэг шударгаар хэлэх хүн олон болсон. Эрх баригчдын хувьд намын даргаас бусад улс төрчийн нэр хүнд сайнгүй байна. Тиймээс өөрсдийн балгийг яая гэж байж өрөөлийн лайг давхар үүрэхгүй л болов уу.


      АН: ЧИНЭЭЛЭГ МАЛЧИН-ЧИНЭЭЛЭГ ИРГЭН  

     
      Ардчилсан намын хувьд энэ удаагийн тоглолт хүндхэн болж буй. Эрх баригчдын зодоонд хавчуулагдаад их хуралд бүлэггүй болж дууссан. Намын дарга, даргын зөвлөх нар нь санаатай санаагүй үйлдэл, шалихгүй хов живээс болж хэл амнаас салахаа байсан. Залуу үе нь салан тусгаарласан. Зангарагтай лидер гэх хүнгүй болсон гээд сул тал олон байна. Харин энэ хүнд үед АН-ын гарт ганц гялтайх мод ирсэн нь “Чинээлэг малчин” гэх хөтөлбөр юм. Тоог бус чанарыг эрхэмлэж, богино хугацаанд эдийн засгийн эргэлтэд орох чадамжтай таваарлаг мал сүрэгтэй болж, өндөр орлоготой хангалуун амьдрах боломжийг бүрдүүлэх уг хөтөлбөрийн автор нь Говьсүмбэр аймгийн Засаг дарга асан, АН-ын ҮБХ-ны гишүүн Л.Одсэр. 


      Оногдсон тойргоосоо нэр дэвшихээр бэлтгэлээ базаагаад буй түүний энэ хөтөлбөр зөвхөн нэг хэсэг малчны бус нийт монголчуудын амьдралд өөрчлөлт авчрах, төвлөрлийг сааруулах, МАА-г сонгодог утгаар нь хөгжүүлэх, байгаль орчныг хамгаалах, иргэдийг богино хугацаанд чинээлэг дундаж түвшинд хүргэх боломжтой нь бодит туршилтаар батлагдсан аж. Мөн малчдын төдийгүй мал маллах сонирхолтой хотын иргэдийн анхааралд өртөж, эрэлт үүсгэх болжээ. Тодруулбал, хотод олигтой ажил олдохгүй, амьдралд хүрэлцэх цалин авч чадахгүй байгаа залуус “Чинээлэг малчин” хөтөлбөрийн загвараар хагас эрчимжсэн аж ахуй эрхэлж, хөдөө нутагт амар жимэр суухыг эрхэмлэх болсон байна. Тийм ч учраас АН энэ хөтөлбөрийг гол хөзрөө болгож, малчдаас гадна нийслэлийн гэр хорооллын иргэдийн амьжиргаа, амьдрах орчныг өөрчлөх чиглэлээр мөрийн хөтөлбөрөө боловсруулж эхэлжээ. 
     Гэхдээ энэ нь баталгаатай хожил авчрах хэмжээний эрэмбэтэй хөзөр биш. Төр, төсөвт ачаалал дарамт болохгүйгээр хувь хүний шийдвэр дээр зохион байгуулалтын дэмжлэг үзүүлэх төдийд л хэрэгжих боломжтой гэдгээ олон нийтэд зөв ойлгуулж чадах эсэх нь тэдний тоглох арга тактик болно гэсэн үг.

     МАН: АВДРЫН ТҮЛХҮҮР


      Эрх баригч намын хувьд энэ удаад “Авдрын түлхүүр”-ээс өөр олигтой юм алга. Тэд өнгөрсөн дөрвөн жилд амжилтаасаа илүү алдаа гаргасан нь үнэн. Тийм ч учраас байгаа ганц боломж эрх мэдлээ ашиглаж энэ жилийн төсвийг “сонгогчдод хандарсан, ач холбогдол харгалзахгүй баруун солгойгүй цацсан” чигээр нь батлаад гүрийж байгаа. Энэ нь  “хийсэн бүтээсэн” гэх нэр авчрахад ихээхэн тустай. Бас дээр нь нийслэлийн утааг бууруулахад шийдвэртэй алхам хийсэн Ерөнхий сайд, намын даргын ач гавъяа чамгүй оноо цуглуулна. За тэгээд цаг үеийн цар тахлыг хохирол багатай, эмх журамтай давж гарвал энхрий хайрт намын минь ач буян гэж үзэх, тэгж үзэгдэх боломж бас бий. Мөн сонгуулийн өмнө тараахаар төлөвлөөд буй Тавантолгойн ногдол ашиг эрх баригчдын хайр хишиг болж харагдах нь дамжиггүй. Гэхдээ эх орны баялгаас иргэн бүртээ хувь хүртээх ажил хэний санаачилгаар, хэзээ эхэлж, хэрхэн явсаар өнөөдөр бодит болж байгааг мэдэх, гадарлах хүн ч олон болсон шүү. 
      Тиймээс МАН өөрсдийн эрх мэдэл, төсөв боломжид найдах, өнгөрсөнтэй зууралдаж цагаа барах, өчнөөн их юм хийчихлээ гэж худал тайлагнах бус иргэд олон нийтийн хүсэн хүлээж буй хөгжлийн шинэ шийдлийг олж харах шаардлагатай. Товчхондоо, МАН юу хийсэн бэ гэдгийг бүгд мэдэж байгаа учраас нам доторх цэвэрлэгээгээ хийсэн шиг хийж, шинэчлэгдэхгүй л бол хэцүү. У.Хүрэлсүх дарга шударга ёс, хариуцлагын сэлмээ амаар бус гараар эргэлдүүлж, агаарт бус газарт буулгаж, огцруулах төдий ёс зүйн хариуцлага бус хуулийн хариуцлага тооцож чаддаг болвол энэ намд найдвар бий. Эс бөгөөс МАН-ыг хойш чангаах, хараар будах эсэн бусын баримт факт ЖДҮ-гээс эхлээд овоолоостой байгааг бүгд харж буй биз ээ. Өөрөөр хэлбэл, 2020 оны сонгуульд МАН бусадтай биш өөрсөдтэйгээ л тоглож ноцолдохоос өөр аргагүй болж байна.

 

     БУСАД НАМ

      Бусад олон намын хувьд улиг болсон шударга ёс, хариуцлага ярих боловч анхаарал татах аятайхан санаа огт гаргахгүй байгаа тул нуршихаа азналаа. 

      Дээрх хөзрүүд нь намуудын гарт буй долоон модны ердөө онцлох өнгө гэдгийг дурдая. Мэдээж бүтэн мөрийн хөтөлбөрт сайн муу олон нууц мод байгаа нь ойлгомжтой.


Д.ҮЛЭМЖ

Сэтгэгдэл (1)
love
haha
wow
angry
sad
Сэтгэгдэл бичихдээ хууль зүйн болон ёс суртахууны хэм хэмжээг хүндэтгэнэ үү. Хэм хэмжээг зөрчсөн сэтгэгдэлийг админ устгах эрхтэй.
2020 оны 03 сарын 20
202.9.46.190
Бат

2020 оны сонгуулиар ард түмэн минь намчирхал яахав Шинэ нам шинэ хүмсийг дэмжэцгээе хуучин төрийн хуулийн механизм шинэ хүмүүсийг хөдөлгөхгүй энгээд төр зөв ажиллаж ард түмэн хожноо